José speelt als kind veel op straat en loopt vaak op blote voeten rond. Er is geen geld voor schoenen. Zijn familie heeft niet veel, maar liefde én vis komt José niet tekort.
Een gezin in moeilijkheden
Wanneer zijn vader na een zwaar werkongeval voor maanden in het ziekenhuis belandt, raakt het gezin nog dieper in de problemen. Het gezin telt eerst vijf kinderen, maar zus Lina overlijdt jong. Er is geen geld voor goede medische zorg. Ondertussen leeft Portugal onder het autoritaire regime van Salazar. José’s vader durft kritiek te uiten en krijgt problemen met de autoriteiten. Dit alles doet hem beseffen dat er geen toekomst meer mogelijk is voor zijn gezin in Portugal.
Per schip naar Antwerpen
In de haven van Matosinhos, meren ook Belgische schepen aan. In 1966 grijpt José’s vader zijn kans en vaart naar Antwerpen, waar hij werk vindt als matroos. Drie jaar later kan hij zijn gezin laten overkomen. José, zijn ouders en drie zussen vertrekken ’s nachts om geen aandacht te trekken van de Portugese geheime dienst. Een vriend van zijn vader brengt hen in een overvolle auto tot bij de Spaanse grens. Ze steken te voet over en worden verderop opnieuw opgepikt. Na bijna drie dagen bereiken ze Antwerpen.
Een grijs land
José’s aankomst in België in 1969 valt samen met een heel koude winter. Het is grijs, ijzig en helemaal anders dan het zachte klimaat in Portugal. Zijn vader moet al snel opnieuw gaan varen, waardoor het gezin alleen achterblijft in een klein appartement. De eerste schooldagen zijn zwaar: José verstaat niemand en komt vaak huilend thuis. Maar al snel wordt hij de tolk van het gezin. Hij helpt bij brieven, afspraken en gesprekken.
De Portugese gemeenschap
José groeit op tussen de Portugese en Spaanse zeelieden die vaak thuis over de vloer komen. Zo krijgt José van jongs af aan de boodschap mee dat je mensen in nood altijd moet helpen. Na de val van het regime in Portugal in 1974 richt zijn vader mee een ontmoetingsplek voor Portugezen in Antwerpen op. Vanaf dan kan het gezin ook voor het eerst terug op vakantie naar Portugal.
José in de keuken van het gerenommeerd hotel Rosier waar hij als kok werkte in het midden van de jaren tachtig.
De terugkeer
In 1983 keren José’s ouders voorgoed terug naar Portugal. Hij kiest ervoor om in België te blijven. Hij werkt er al als kok en heeft een relatie met Ella, met wie hij later ook trouwt. Hij maakt carrière in bekende restaurants, maar moet zijn beroep later door ziekte stopzetten. Toch blijft José niet stilzitten. Op zijn 59ste begint hij aan de opleiding maatschappelijk werk. Hij kiest bewust voor een stageplek waar hij zeelieden kan helpen en loopt zijn stage in het Internationaal Zeemanshuis in Antwerpen. Na zijn studies gaat hij er aan de slag als Portwelfare officer, waar hij zeelieden ondersteunt.
De haven van Antwerpen was voor zijn vader ooit de toegangspoort naar vrijheid en welvaart. Voor José wordt diezelfde plek de uitgangspoort van zijn carrière. De cirkel is rond.